De duurste zin in een familiegesprek: ‘Dat regelen we later wel’

“Dat regelen we later wel.” Het is waarschijnlijk een van de meest uitgesproken zinnen wanneer het over geld, vermogen en de toekomst gaat. En ergens is dat begrijpelijk. Zolang iedereen gezond is, het gezin bij elkaar is en er geen directe aanleiding is om iets te regelen, voelt een testament of erfrechtplanning nu eenmaal niet als iets dat haast heeft. Totdat er wél iets gebeurt.

Dan blijkt soms dat wat binnen de familie als vanzelfsprekend werd gezien, juridisch helemaal niet vanzelfsprekend is. En dat kan niet alleen voor verrassingen zorgen, maar ook voor onnodige belasting, onzekerheid of zelfs discussie binnen de familie. Bovendien als je het spreekwoordelijk voor je uit schuift kom je er wellicht niet meer aan toe.

“De kinderen weten wel wat ik wil”

Veel families hebben het er weleens over. Aan de keukentafel, tijdens een verjaardag of misschien terloops wanneer het over een huis of vermogen gaat.

“Het huis is uiteindelijk voor de kinderen.”

“Mijn partner mag alles houden.”

“Als er iets met mij gebeurt, komt dat wel goed.”

Het zijn uitspraken die een beeld geven van de wensen binnen een familie. Maar een gesprek is geen juridische regeling. Wat iemand denkt dat er zal gebeuren, hoeft niet overeen te komen met wat er volgens de wet gebeurt. En juist wanneer er meerdere erfgenamen zijn, een samengesteld gezin is, er een onderneming of aanzienlijk vermogen is, kunnen de verassingen groot en vervelend worden. Daarom is het belangrijk om wensen niet alleen uit te spreken, maar ook daadwerkelijk goed vast te leggen.

Later kan een stuk duurder uitpakken

Uitstellen lijkt vaak onschuldig. Er gebeurt immers niets zolang u niets hoeft te regelen. Maar bij erfrecht gaat het niet alleen om de vraag wie wat krijgt. Ook de manier waarop vermogen wordt overgedragen kan financiële gevolgen hebben. Een woning, spaargeld, beleggingen, een tweede woning, een onderneming, dat kan een aanzienlijk vermogen vertegenwoordigen. Wanneer dit pas na overlijden wordt verdeeld, kan er erfbelasting verschuldigd zijn. In sommige situaties kan het daarom interessant zijn om al tijdens het leven na te denken over de overdracht van vermogen.

Bijvoorbeeld door te schenken. Een schenking kan een manier zijn om kinderen of kleinkinderen tijdens het leven al financieel te helpen. Maar ook daarbij is het belangrijk om verder te kijken dan alleen het bedrag dat vandaag wordt overgemaakt. Wat betekent de schenking voor de toekomstige nalatenschap? Hoe verhoudt deze zich tot andere kinderen? En welke fiscale regels zijn van toepassing? Een goede financiële planning gaat daarom niet alleen over wat er gebeurt na overlijden, maar juist ook over wat u tijdens uw leven kunt regelen. Het maken van een schenkingsplan en een handleiding om dit plan uit te voeren is dan ook geen overbodige luxe, blijkt in de praktijk.

“Maar mijn partner krijgt toch alles?”

Ook dit is een veelgehoorde aanname. In sommige situaties zal de langstlevende partner inderdaad goed beschermd zijn door de wettelijke regels. Maar dat betekent niet dat iedere gezinssituatie automatisch hetzelfde uitpakt. Bent u getrouwd, woont u samen, heeft u kinderen uit een eerdere relatie of heeft u een samengesteld gezin? Dan kunnen de juridische gevolgen behoorlijk verschillen want iedere situatie is weer anders. Vooral bij samengestelde gezinnen kan het verstandig zijn om niet alleen te kijken naar wat u zelf wilt, maar ook naar de gevolgen voor uw partner én uw kinderen. Want wat op papier misschien logisch lijkt, kan in de praktijk betekenen dat een partner bijvoorbeeld met kinderen moet afrekenen of dat vermogen uiteindelijk anders terechtkomt dan vooraf werd gedacht.

En dan is er nog het moment waarop u zelf niets meer kunt regelen

Erfrecht gaat over de periode na overlijden. Maar er is ook een andere situatie die vaak wordt vergeten: wat als u tijdens uw leven zelf niet meer in staat bent om uw zaken te regelen? Wie mag dan namens u beslissingen nemen? Wie kan uw financiële zaken beheren? Wie heeft toegang tot uw administratie? Wie mag namens u schenkingen doen en aan wie en hoeveel? Wat gebeurt er met een onuitgevoerd of gedeeltelijk uitgevoegd schenkingsplan? En wie weet eigenlijk wat uw wensen zijn?

Een levenstestament kan hiervoor belangrijke zaken regelen.

Daarmee kijkt u dus niet alleen naar de vraag “Wat gebeurt er met mijn vermogen als ik er niet meer ben?”, maar ook naar “Wie regelt mijn zaken als ik dat zelf niet meer kan?” Dat onderscheid wordt in de praktijk nog regelmatig vergeten.

Het gaat niet om hoeveel u heeft

Er bestaat soms het idee dat erfrechtplanning vooral iets is voor mensen met een groot vermogen. Dat is niet zo. Ook wanneer uw vermogen voornamelijk bestaat uit uw eigen woning en wat spaargeld, kunnen er belangrijke vragen zijn. Wie erft de woning? Wat gebeurt er met de hypotheek? Hoe wordt het vermogen verdeeld? Zijn er kinderen uit een eerdere relatie? Wilt u tijdens uw leven al iets schenken? En wat gebeurt er wanneer u of uw partner niet meer zelfstandig beslissingen kan nemen? Hoe kunt u besparen op de erfbelasting? 

Het antwoord op die vragen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Maar het is wel prettig om ze te beantwoorden op een moment dat u daar zelf nog rustig over kunt nadenken.

Niet alles hoeft vandaag geregeld te worden

Een erfrechtplanning betekent ook niet dat u alles voor de komende twintig jaar tot in detail moet vastleggen. Uw situatie verandert. Uw vermogen kan veranderen. Kinderen worden ouder, relaties veranderen en ook wet- en regelgeving kan wijzigen. Het belangrijkste is daarom niet dat alles voor altijd vaststaat, maar dat uw regeling aansluit bij uw situatie en regelmatig opnieuw wordt bekeken. Misschien is een testament van tien jaar geleden nog steeds precies wat u wilt. Misschien is er inmiddels juist veel veranderd. Het begint met weten hoe u er nu voor staat.

Wachten is ook een keuze

“Dat regelen we later wel” klinkt vaak als uitstel. Maar bij erfrecht is later niet altijd het beste moment. Juist omdat u nu zelf kunt bepalen wat u belangrijk vindt, wie u wilt beschermen en hoe u uw vermogen wilt overdragen. Het doel van erfrechtplanning is dan ook niet om voortdurend bezig te zijn met wat er gebeurt wanneer u er niet meer bent. Het gaat er juist om dat u tijdens uw leven duidelijkheid creëert.

Voor uzelf. Voor uw partner. Voor uw kinderen. En voor uw andere erfgenamen.

Want hoe eerder u weet wat er geregeld is, hoe kleiner de kans dat uw familie het later zelf moet uitzoeken.

Wilt u weten of uw huidige situatie en wensen goed zijn geregeld? De Erfrecht Planners helpen u graag om de mogelijkheden in kaart te brengen en samen te kijken naar een passende erfrechtplanning.

Maak een vrijblijvende afspraak

Bel ons gerust op 085 043 69 30 voor een afspraak bij een van onze kantoren in Nuenen (Eindhoven), ’s-Hertogenbosch of Tilburg.